TÜRKIYE’DE KADIN KOOPERATIFLERI’NIN MEVCUT DURUMU

TÜRKIYE’DE KADIN KOOPERATIFLERI’NIN MEVCUT DURUMU

Kadınların Türkiye’de ekonomiye katılım oranı geçmişten bugüne oldukça düşük olmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, kadınların 2015’te işgücüne katılım oranı yalnızca %31,5’tir. Bu oran, BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) ülkeleri, OECD ve AB üyesi gibi üst-orta gelirli ülkelerle kıyaslanmayacak düşüktür (Boudet et al. 2014). AB-28’de kadınların işgücüne ortalama katılım oranı %51,3’tür (Eurostat, 2015). Kadın istihdamı konusunda Türkiye’de birçok çalışma yapılmıştır. Bu bağlamdaki girişimlerden biri, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Dünya Bankası ortaklığında yürütülen “Kadınların Ekonomik Fırsatlara Erişiminin Arttırılması Projesi”dir. Bu proje, Türkiye’de kadınların ekonomik olanaklara erişimlerini, daha iyi istihdam olanaklarından daha fazla yararlanmalarını hedeflemektedir. Projede bu hedeflere yönelik politikalar geliştirilmesi için gerekli olan, bulguya dayalı altyapının güçlendirilmesine; veri ve bilgi toplama ve bunları başlıca aktörler ve paydaşlarla paylaşmaya ve belirli gruplara yönelik destekleyici faaliyetlerin yürütülmesine ağırlık verilmektedir. Bu belirli gruplardan biri de Türkiye’deki kadın kooperatifleri ve bunların ortaklarıdır. Kooperatif modeli, Türkiye’de yüz yıldan uzun zamandır istihdam olanaklarını iyileştirmek, ürün ve hizmet sağlamak ve ekonomiye katkıda bulunmak üzere uygulanmaktadır. Türkiye’de kadın kooperatifleri ilk olarak 1999 yılında kurulmaya başlanmıştır. Kadın kooperatifleri bugün ülke genelinde ortaklarına ve topluma mal ve hizmet sunmaktadır. Kadın kooperatifleri, yalnızca ekonomik amaçlı ve yalnızca sosyal amaçlı kurumsal yapılar arasındaki sınırı aşan örgütlenmelerdir. Burada kooperatif genel olarak kabul edilen tanımıyla “müşterek sahip olunan ve demokratik olarak kontrol edilen bir işletme yoluyla, ortak ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını ve arzularını karşılamak için gönüllü olarak bir araya gelmiş kişilerin özerk birliği”dir (ICA, 2015). Türkiye Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2012 yılında Türkiye’de kooperatif sektörünü geliştirmeye yönelik 2012-2016 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı’nı geliştirmiştir. Türkiye’de kadın kooperatifleri ilk kez 1999 yılında kurulmaya başlamıştır. Bugün kadın kooperatifleri sektörü ülke genelinde ortaklarına ve topluma ürün ve hizmet sağlamaktadır, bununla beraber etkililikleri ve büyümeleri açısından güçlükler yaşamaktadırlar. 15 Türkiye’de kadın kooperatiflerine ilişkin yayınlanmış, erişilebilir bilgi kısıtlıdır. Türkiye’deki kooperatiflerin kadın ortakları üzerindeki etkilerini veya genel olarak kadın kooperatiflerini araştırmaya yönelik yalnızca birkaç girişim yapılmıştır. Bu raporla bu eksikliğin giderilmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Bu raporun arkaplanındaki araştırmanın iki hedefi bulunmaktadır: birincisi Türkiye’deki kadın kooperatiflerinin mevcut durumunu – sorunlarını , faaliyet yürütememelerine ve kapanmalarına neden olan unsurları –, ikincisi ise kadın kooperatiflerini destekleyen mekanizmaları değerlendirmektir. Bu araştırmayla tüm paydaşların kadın kooperatiflerini güçlendirmenin ve sürdürülebilirliklerini sağlamanın yollarını daha iyi anlamalarına yardımcı olmak hedeflenmektedir.

Kaynak: The Word Bank IBRD – IDA