Kooperatif Nedir?

Kooperatif Nedir?

Kooperatif, ortak amaçlarını gerçekleştirmek için bir araya gelen kişiler tarafından kurulan ve yönetilen, hem ekonomik hem sosyal amaçları olan örgütlenme modelidir. Uluslararası Kooperatifler Birliği’ne göre, kooperatif, “Ortak ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçları ve istekleri, müşterek sahip olunan ve demokratik olarak kontrol edilen bir işletme yoluyla karşılamak üzere gönüllü olarak bir araya gelen insanların oluşturduğu özerk bir yapıdır” (Ticaret Bakanlığı, 2015). Bu kapsamda kooperatifler, insanların ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını diğer kişilerle işbirliği içinde karşılamak veya müşterek ekonomik menfaatlerini korumak için kurdukları ortaklıklardır.

Bu modelde ortaklar kooperatif çatısı altında ekonomik güçlerini birleştirirler. İdeal olarak işbirliği, dayanışma ve karşılıklı yardımlaşma yoluyla birlikte hareket ederler. Bu ekonomik güç birliği, ortakların bulundukları sektör veya piyasa içerisinde anlamlı bir büyüklüğe ulaşmalarının yolunu açar. Kooperatif bünyesinde elde edilen kârlar ya üyelere kooperatifle yaptıkları alışverişle ya da işlemlerle orantılı olarak geri ödenir veya işletmede yatırım olarak değerlendirilir. Kooperatifler insanların eşit ve demokratik bir şekilde bir araya geldikleri örgütler olarak idealize edilirler; ortaklarının niteliğine ve/veya sermaye miktarına bakılmaksızın eşit oy hakkına sahip oldukları ‘tek üye, tek oy’ kuralıyla demokratik olarak yönetilirler. Faaliyetler sonucunda elde edilen ekonomik ve sosyal kazançlar, kooperatif ortakları tarafından kontrol edilir.

 Kooperatifler bir yandan sürdürülebilir ekonomik kalkınma ile özdeşleşmişken diğer yandan insanların yaşamlarını dönüştürür; aynı zamanda sosyal ve doğal çevreyi ve sürdürülebilirliğini de gözetir (ICA: 1995). Türkiye’de kooperatifçilik esas olarak 1969’da yürürlüğe giren ve halen yürürlükte olan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre düzenlenmiş ve bu kanunda kooperatif şöyle tanımlanmıştır:

Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet sureti ile sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklardır (Kooperatifler Kanunu, 1969, s. 4571)

Kaynak: 2018, Kadın Kooperatifleri Kılavuzu